Gece Çalışması 2026: Süre Sınırı, %25 Zam ve İşçi Hakları

Gece Çalışması Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi uyarınca gece dönemi; saat 20:00 ile sabah 06:00 arasındaki süreyi kapsamaktadır. Bu saatler arasındaki herhangi bir çalışma "gece çalışması" sayılır. Gece çalışması, salt ücret hesabı değil; sağlık muayenesi, çalışma süresi sınırı ve işçinin gündüze geçiş hakkı gibi özel güvenceler bakımından da ayrı bir önem taşır.

Günlük Azami Süre: 7,5 Saat

İş Kanunu m.69/3 uyarınca işçilerin gece döneminde çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun yedi buçuk saati (7,5 saat) geçemez. Bu sınır, haftalık 45 saatlik genel çalışma süresinden bağımsız olarak uygulanır; yani haftalık sınır aşılmamış olsa bile gece 7,5 saati aşan çalışma kanunen yasaktır.

Önemli bir nokta: Yargıtay içtihadına göre bu sınır; tatil günleri dahil gece dönemine denk düşen tüm çalışma saatlerini kapsar. 7,5 saati aşan gece çalışmaları hem idari para cezasına konu olabilir hem de işçi açısından iş sözleşmesini haklı nedenle fesih gerekçesi oluşturabilir.

Gece Zammı: %25 Ücreti

Kanun'da gece çalışmasına otomatik olarak "gece zammı" ödenmesi öngörülmemektedir; bu yönde bir zorunluluk bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine bırakılmıştır. Bununla birlikte, pek çok sektör ve toplu iş sözleşmesiyle gece çalışmalarına %25 oranında zam ödenmesi yaygın uygulama hâline gelmiştir. Yargıtay, toplu iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamasında yerleşik hâle gelen gece zammının "işçi lehine kazanılmış hak" niteliği taşıdığına hükmetmektedir; bu hak tek taraflı olarak geri alınamaz.

2026 İtibarıyla Örnek Hesaplama

Not: Gece fazla mesaisi hesabında Yargıtay, önce %50 fazla mesai zammını, ardından %25 gece zammını ayrı ayrı uygulamaktadır. Oranlar toplanmaz, ayrı ayrı hesaplanır.

Sağlık Muayenesi Yükümlülüğü

4857 sayılı İş Kanunu m.71 gereğince gece çalıştırılacak işçilerin işe başlamadan önce ve ardından düzenli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesi zorunludur. İlgili yönetmelik kapsamında:

• İşe giriş sağlık muayenesi yapılmadan gece çalışmasına başlatılamaz.
• Muayeneler en fazla iki yılda bir tekrarlanmalıdır; tehlikeli işlerde süre daha kısadır.
• Sağlık raporu olumsuz çıkan işçi gece çalışmasından muaf tutulur; işveren gündüz pozisyonu teklif etmekle yükümlüdür.
• Sağlık muayene giderleri işverene aittir; işçiden kesilemez.

Gündüze Geçiş Hakkı

Gece çalıştırılan işçi sağlık nedeniyle gündüz çalışmaya geçmek istediğinde bu talebi işverence haklı bir gerekçe sunulmaksızın reddedilemez. İş Kanunu m.69/4 uyarınca:

• İşçi sağlık durumunun gece çalışmasına elverişli olmadığını belgelediğinde işveren gündüz kadroya geçişi sağlamalıdır.
• İşyerinde gündüz pozisyonu bulunmadığı iddiası tek başına ret gerekçesi sayılmaz; işveren başka çözüm yollarını araştırmak zorundadır.
• Bu talep nedeniyle işçi aleyhine ücret kesintisi veya pozisyon düşürme yapılamaz.

Gece Çalışması Yasakları

Bazı işçi grupları için gece çalışmasına kısıtlamalar veya tam yasaklar öngörülmüştür:

İşveren Yükümlülükleri Özeti

• Gece çalışması için işçinin yazılı onayını almak (iş sözleşmesinde veya ayrıca).
• İşe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini yaptırmak ve kayıt altına almak.
• 7,5 saatlik günlük sınırı aşmamak; aşma olduğunda fazla çalışma prosedürlerine uymak.
• Gece çalışması bitiminde işçinin güvenli şekilde işyerinden ayrılabilmesini sağlamak (ulaşım imkânı vb.).
• Hamile, emziren ve 18 yaş altı işçileri gece mesaiye sokmamak.

İdari Para Cezaları (2026)

2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Bireysel durumunuz için iş hukuku avukatından görüş almanız önerilir.