Gece Çalışması ve %25 Zam Hakkı 2026: Kurallar, Hesaplama ve Yargıtay İçtihadı
Yayın tarihi: 2026-03-30
Gece Çalışması Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 69. maddesi, gece dönemini saat 20:00 ile 06:00 arasındaki en çok 11 saatlik süre olarak tanımlamaktadır. Bu zaman diliminde gerçekleştirilen her türlü çalışma, gece çalışması kapsamında değerlendirilir ve işçiye özel haklar doğurur.
1. Günlük Çalışma Sınırı
İş Kanunu m.69 uyarınca gece çalışması günde 7,5 saati aşamaz. Bununla birlikte bazı sektörlerde istisna uygulanmaktadır:
| Sektör | Gece Çalışma Sınırı | Ek Koşul |
|---|---|---|
| Genel işyerleri | Günde 7,5 saat | — |
| Turizm | 7,5 saati aşabilir | Yazılı işçi onayı |
| Özel güvenlik | 7,5 saati aşabilir | Yazılı işçi onayı |
| Sağlık hizmetleri | 7,5 saati aşabilir | Yazılı işçi onayı |
| Maden ve madencilik | Özel mevzuat uygulanır | — |
Gece çalışma sınırının aşılması, aynı zamanda fazla çalışma hükümleri kapsamında değerlendirilebilir; bu durumda hem gece zammı hem de fazla mesai ücreti birlikte talep edilebilir.
2. Gece Çalışması Zammı — %25 Minimum
Gece döneminde çalışan işçinin saat ücreti, gündüz karşılığından en az %25 fazla ödenmelidir. Bu oran kanuni asgari olup toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmesiyle artırılabilir; ancak düşürülemez.
Hesaplama Yöntemi: Giydirilmiş Ücret
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre gece zammı hesaplamasında giydirilmiş saat ücreti esas alınmalıdır. Giydirilmiş ücret; çıplak temel ücrete ek olarak düzenli ve süreklilik arz eden tüm menfaatleri kapsar:
- Vardiya primi
- Yemek yardımı (para veya kart şeklinde)
- Ulaşım yardımı (sürekli ödenenler)
- Kıdeme bağlı artışlar ve terfiye bağlı primler
Yalnızca çıplak temel ücret üzerinden yapılan gece zammı hesabı eksik ödeme sayılır ve fark tutarı beş yıllık zamanaşımı içinde yasal faiziyle talep edilebilir.
Örnek Hesaplama (2026)
| Bileşen | Aylık (TL) | Günlük (TL, 30 güne bölme) | Saatlik (TL, 7,5'e bölme) |
|---|---|---|---|
| Temel ücret | 40.000 | 1.333,33 | 177,78 |
| Vardiya primi (sabit) | 3.000 | 100,00 | 13,33 |
| Yemek yardımı (sabit) | 2.000 | 66,67 | 8,89 |
| Giydirilmiş saat ücreti | — | — | 200,00 |
| Gece zammı (%25) | — | — | 50,00 |
| Gece saat ücreti | — | — | 250,00 |
3. Periyodik Sağlık Muayenesi Zorunluluğu
İşveren, gece çalışmasına başlamadan önce ve sonrasında düzenli aralıklarla işçiyi periyodik sağlık muayenesinden geçirmek zorundadır. İşçinin sağlık durumunun gece çalışmasına elverişli olmadığını belgeleyen hekim raporu sunması halinde işçi derhal gündüz vardiyasına aktarılır; bu aktarım iş sözleşmesinin esaslı koşullarını değiştiren bir fesih sebebi sayılmaz.
4. Sık Sorulan Sorular
Haftalık izin gece dönemiyle çakışırsa ne olur?
Haftalık dinlenme gününe denk gelen gece çalışmasında hem hafta tatili ücreti hem de gece zammı ayrı ayrı hesaplanarak ödenir.
İşyerinde TİS yoksa zam talebi için ne yapılmalı?
Bireysel iş sözleşmesi veya yönetmelikle daha düşük oran belirlenemez. Kanuni minimum olan %25, yazılı bir düzenleme olmasa dahi geçerliliğini korur. İşçi, eksik ödeme halinde işverene ihtarname göndererek arabuluculuk sürecini başlatabilir.
5. Yargıtay İçtihadından Öne Çıkan Kararlar
Yargıtay 9. HD, 2024/8315 E. — 2024/13427 K. sayılı kararında; gece zammının hesabında yalnızca temel ücretin esas alınmasının kanuna aykırı olduğunu, giydirilmiş ücretin kullanılması gerektiğini hükme bağlamıştır. Aynı kararda beş yıllık zamanaşımı süresi içindeki tüm gece zammı farklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.
6. 2026 Özet Tablo
| Gösterge | 2026 Değeri |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030 TL/ay |
| Asgari saatlik ücret (brüt, 225 saat) | 146,80 TL |
| Gece zammı oranı (minimum) | %25 |
| Asgari gece saat ücreti (brüt) | 183,50 TL |
| SGK işveren prim payı | %21,75 |
| Kıdem tazminatı tavanı | 53.919,68 TL |
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; bireysel hukuki değerlendirme için iş hukuku uzmanına danışmanız önerilir.