Alt İşveren (Taşeron) İlişkisi ve İşçi Hakları (2026)
Yayın tarihi: 2026-02-10
Alt İşveren İlişkisi Nedir?
Alt işveren (taşeron) ilişkisi, bir işverenin (asıl işveren) işyerinde yürütülen işin bir bölümünü veya yardımcı işleri başka bir işverene (alt işveren) devretmesiyle kurulan bir çalışma modelidir. Bu ilişki 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesiyle düzenlenmiştir.
Yasal Şartlar
4857 m.2 uyarınca bir alt işveren ilişkisinin geçerli sayılabilmesi için şu koşulların sağlanması gerekir:
- Alt işverene verilen iş; asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeli ya da yardımcı iş niteliği taşımalıdır.
- Alt işverenin işçileri, asıl işverenin işçileriyle aynı işi yapmamalıdır.
- Alt işveren ilişkisi kurulmadan önce asıl işverenin işçileri alt işveren yanına geçirilmemiş olmalıdır.
Muvazaa Kavramı
Alt işverenlik ilişkisinin gerçekte işçiyi hak kayıplarına uğratmak amacıyla kurulduğunun tespiti hâlinde bu ilişki muvazaalı sayılır. Muvazaa tespitinde işçiler başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır ve tüm haklarını asıl işverenden talep edebilir.
Muvazaaya İşaret Eden Durumlar
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| Aynı işin yapılması | Alt işveren işçilerinin asıl işveren işçileriyle birebir aynı işi yapması |
| Denetim ve yönetim | Alt işveren işçilerinin asıl işveren tarafından fiilen yönetilmesi |
| Ekipman temini | Alt işverenin araç-gereç temin edemeyip bunların asıl işverence sağlanması |
| Defalarca yenileme | Aynı alt işverenle sürekli kısa süreli sözleşme yenilenmesi |
Asıl İşveren – Alt İşveren Müşterek Sorumluluğu
4857 m.2/6 uyarınca asıl işveren; alt işverenin işçilerine karşı o işyerinde geçirdikleri süre ile sınırlı olmak üzere iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerde alt işveren ile birlikte sorumludur. Bu sorumluluk şunları kapsar:
- Ücret ve ücret ekleri (fazla mesai, hafta tatili, bayram ücreti)
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Yıllık ücretli izin ücreti
- SGK prim borçları
- İş kazası tazminatları
Kamu Sektöründe Alt İşveren (Taşeron) Kadro Uygulaması
2018 yılında yürürlüğe giren 696 sayılı KHK ve ardından yapılan yasal düzenlemelerle kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan taşeron işçilerin sürekli işçi kadrosuna geçirilmesi sağlanmıştır. Bu uygulama, söz konusu işçilerin iş güvencesini ve sosyal haklarını önemli ölçüde güçlendirmiştir.
Alt İşveren İşçilerinin Kullanabileceği Hukuki Yollar
- Arabuluculuk: 7036 m.3 kapsamında zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılır.
- İş Mahkemesi Davası: Muvazaa tespiti veya alacak davası için iş mahkemesine başvurulabilir; hem asıl hem alt işveren birlikte davalı gösterilebilir.
- SGK Şikâyeti: Kayıt dışı çalışma veya eksik prim bildirimi hâlinde SGK'ya şikâyet.
- İş Teftişi: Çalışma Bakanlığı İş Teftiş Kurulu'na başvuru ile muvazaa tespiti talep edilebilir.
2026 Güncel Değerler
| Parametre | 2026 Değeri |
|---|---|
| Brüt Asgari Ücret | 33.030 TL |
| Kıdem Tazminatı Tavanı (1. Yarı) | 53.919,68 TL |
| SGK İşveren Prim Payı | %21,75 |
| SGK İşçi Prim Payı | %14 |
| İşsizlik Sig. İşveren Payı | %2 |
Not: Alt işveren işçilerinin muvazaa iddiasını kanıtlamak için çalışma koşulları, yönetim biçimi ve iş organizasyonuna ilişkin somut deliller sunmaları gerekmektedir. Yargıtay, muvazaa incelemesinde "gerçek ekonomik ve hukuki ilişkinin" ne olduğuna bakmaktadır.